Τι συμβαίνει στα αιολικά πάρκα όταν τελειώσει η διάρκεια ζωής τους;

Δελτίο Τύπου · Οι υποχρεώσεις αποξήλωσης, ανακύκλωσης και αποκατάστασης του χώρου · 24 Ιουλίου 2020

 Η ολοκλήρωση της διάρκειας ζωής ενός αιολικού πάρκου συνοδεύεται από συγκεκριμένες υποχρεώσεις για την αποξήλωση των εγκαταστάσεων, την κατάλληλη διαχείριση και ανακύκλωση του εξοπλισμού και την αποκατάσταση του χώρου. Η εθνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει σαφείς κανόνες, οι οποίοι εξειδικεύονται στους περιβαλλοντικούς όρους κάθε έργου. Στην Ελλάδα υπάρχουν ήδη παραδείγματα αποξήλωσης παλαιών ανεμογεννητριών και αποκατάστασης του εδάφους, καθώς και ανανέωσης αιολικών πάρκων με την εγκατάσταση νέων, σύγχρονων ανεμογεννητριών.

1. Τι προβλέπει η νομοθεσία

Η παραγωγή αιολικής ενέργειας υπόκειται σε όλες τις διατάξεις της εθνικής και ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τις υποχρεώσεις των επιχειρήσεων ως προς την αποκατάσταση του χώρου εγκατάστασης και τη διαχείριση των υλικών που απομένουν μετά τη λειτουργία. Επιπλέον, η ειδική ενεργειακή νομοθεσία και το χωροταξικό πλαίσιο για τις ΑΠΕ περιέχουν πρόσθετες διατάξεις για τη διασφάλιση των υποχρεώσεων αυτών.

Οι υποχρεώσεις δεν μένουν σε επίπεδο γενικού κανόνα. Η ουσία τους ενσωματώνεται στους όρους της περιβαλλοντικής άδειας κάθε επιμέρους αιολικού πάρκου – δηλαδή γίνονται δεσμεύσεις του συγκεκριμένου έργου. Σε περίπτωση παύσης λειτουργίας, η αποκατάσταση γίνεται σύμφωνα με μελέτη που εγκρίνεται από τις αρμόδιες δημόσιες αρχές.

Η αποξήλωση και η αποκατάσταση του εδάφους

Όταν παύσει η λειτουργία ενός αιολικού πάρκου επειδή ολοκληρώθηκε η διάρκεια ζωής του, ο εξοπλισμός πρέπει να αποξηλωθεί, να τύχει κατάλληλης διαχείρισης, και ο χώρος να αποκατασταθεί.

Τα θεμέλια των παλαιών ανεμογεννητριών καταστρέφονται, ανασύρονται και το έδαφος αποκαθίσταται στην πρότερη κατάστασή του. Οι φωτογραφίες που ακολουθούν δείχνουν τη διαδικασία στο αιολικό πάρκο της ΔΕΗ Ανανεώσιμες στα Ψαρά.

Καταστροφή θεμελίων ανεμογεννητριών και αποκατάσταση του εδάφους στα Ψαρά.

Η ανακατασκευή: η περίπτωση της ΔΕΗ Ανανεώσιμες

Τα Ψαρά δεν είναι μεμονωμένη περίπτωση. Από το 2018, η ΔΕΗ Ανανεώσιμες – που εύλογα είναι η επιχείρηση με τα παλαιότερα αιολικά πάρκα – προχώρησε στην πλήρη ανακατασκευή (repowering) δέκα παλαιών πάρκων, τα περισσότερα σε μη διασυνδεδεμένα νησιά. Έγινε τόσο αποκατάσταση των εδαφών όσο και η προβλεπόμενη ανακύκλωση του εξοπλισμού που αποξηλώθηκε.

Οι παλαιές ανεμογεννήτριες ήταν ισχύος 55 έως 225 kW και είχαν εγκατασταθεί μεταξύ των τελών της δεκαετίας του 1980 και των αρχών της δεκαετίας του 1990. Ήδη στη θέση 62 παλαιών ανεμογεννητριών τοποθετήθηκαν 15 νέες, ενώ συνολικά προβλέπεται να εγκατασταθούν 22.

Ανακατασκευή αιολικών πάρκων και αποκατάσταση εδάφους: η περίπτωση της ΔΕΗ Ανανεώσιμες – παρουσίαση, Μάιος 2025 (PDF).

Τα υλικά και τα πτερύγια

Τα υλικά των παλαιών ανεμογεννητριών τα ανακυκλώνουν ή τα διαχειρίζονται εξειδικευμένες εταιρείες, διαπιστευμένες για τον σκοπό αυτό σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία. Περιλαμβάνονται τα υλικά των θεμελίων, ο πυλώνας, τα συστήματα της ανεμογεννήτριας και τα πτερύγια.

Ιδιαίτερη πρόκληση αποτελούν τα πτερύγια, κατασκευασμένα από σύνθετα υλικά — ανάλογα με εκείνα που χρησιμοποιούνται στα σκάφη. Υπάρχουν διάφορες τεχνικές ανακύκλωσης και διαχείρισής τους. Στην Ελλάδα, η πρακτική που ακολουθείται είναι η παραλαβή τους από διαπιστευμένη εταιρεία διαχείρισης, η κοπή τους σε ειδικά αδειοδοτημένες εγκαταστάσεις και η ενεργειακή αξιοποίηση των υλικών σύμφωνα με τη νομοθεσία, για παράδειγμα στην τσιμεντοβιομηχανία.

Οι εταιρείες διαχείρισης χορηγούν στα αιολικά πάρκα πιστοποιητικά με τα οποία βεβαιώνουν την κατάλληλη και νόμιμη διαχείριση των παλαιών πτερυγίων.

Αποσπάσματα από πιστοποιητικά διαχείρισης πτερυγίων ανεμογεννητριών στην Ελλάδα.

Οι υποχρεώσεις αποκατάστασης στη νομοθεσία

1. Στην Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων ενός αιολικού πάρκου περιλαμβάνονται οι όροι που οφείλει να τηρεί ο κύριος του έργου, τόσο κατά την κατασκευή όσο και κατά τη λειτουργία. Μεταξύ αυτών προβλέπεται ότι, αν για οποιονδήποτε λόγο παύσει η λειτουργία του πάρκου, η εταιρεία οφείλει να απομακρύνει τις εγκαταστάσεις και να αποκαταστήσει τον χώρο επέμβασης σύμφωνα με μελέτη αποκατάστασης που συντάσσεται και εγκρίνεται από τις αρμόδιες δημόσιες αρχές, επαναφέροντας την έκταση στην αρχική της μορφή.
2. Η επιβολή τέτοιων όρων προβλέπεται και στο άρθρο 26 του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ (ΚΥΑ 49828/2008), το οποίο ορίζει ότι «οι κάτοχοι αδειών λειτουργίας εγκαταστάσεων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από Α.Π.Ε. υποχρεούνται, πριν από την καθ’ οιονδήποτε τρόπο παύση λειτουργίας της εγκατάστασης, να αποκαθιστούν, με δικές τους δαπάνες και σύμφωνα με τους εγκεκριμένους περιβαλλοντικούς όρους, τους σχετικούς χώρους, μεριμνώντας ιδίως για την αποξήλωση και ασφαλή απομάκρυνση των εγκαταστάσεων, την αποκατάσταση της αυτόχθονης βλάστησης και την εν γένει επαναφορά των πραγμάτων στην προτέρα κατάσταση εφόσον αυτό είναι τεχνικά εφικτό».
3. Οι όροι αποκατάστασης που περιέχονται στις ΑΕΠΟ είναι συνήθως αυστηρότεροι από την υποχρέωση που προβλέπεται ρητά στον νόμο για τις ΑΠΕ (άρθρο 8 παρ. 7 του ν. 3468/2006, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 3 παρ. 2 του ν. 3851/2010), σύμφωνα με τον οποίο «μετά το πέρας της λειτουργίας του σταθμού Α.Π.Ε. ή Σ.Η.Θ.Υ.Α., ο φορέας του σταθμού υποχρεούται να αποξηλώσει τους υπερκείμενους του εδάφους εξοπλισμούς και να αποκαταστήσει κατά το δυνατό τις επεμβάσεις σύμφωνα με τους όρους που προβλέπονται στην απόφαση Ε.Π.Ο.».

Το δελτίο τύπου και τα αρχεία

Το δελτίο τύπου σε PDF
Συνοπτική παρουσίαση των υποχρεώσεων αποκατάστασης κατά τη νομοθεσία (PDF)
Ανακατασκευή αιολικών πάρκων και αποκατάσταση εδάφους: η περίπτωση της ΔΕΗ Ανανεώσιμες (PDF)

Σχετικά

Μύθος: «Οι ανεμογεννήτριες δεν ανακυκλώνονται» (ask4wind.gr)