Οι οριζόντιοι αποκλεισμοί περιοχών με υψηλό αιολικό δυναμικό αυξάνουν το κόστος ενέργειας

Δελτίο Τύπου · Κείμενο Πολιτικής για την επικαιροποίηση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου ΑΠΕ · 10 Φεβρουαρίου 2026

Οι γενικές απαγορεύσεις εγκατάστασης αιολικών πάρκων σε εκτεταμένες περιοχές ακυρώνουν την κατά περίπτωση αξιολόγηση και αυξάνουν το κόστος της ενέργειας. Αυτή είναι η βασική θέση του Κειμένου Πολιτικής που υπέβαλε η ΕΛΕΤΑΕΝ στην Κυβέρνηση με αφορμή την επικαιροποίηση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ. Τέτοιες απαγορεύσεις έχουν προταθεί για ψηλά βουνά, νησιά ή Ζώνες Ειδικής Προστασίας. Ένα αιολικό πάρκο σε θέση με άριστο δυναμικό μπορεί να παράγει με κόστος για τον καταναλωτή έως και 35% χαμηλότερο από ό,τι σε θέση με το μέσο αιολικό δυναμικό των αιολικών πάρκων που λειτουργούν σήμερα στην Ελλάδα.

Γιατί οι οριζόντιοι αποκλεισμοί ακυρώνουν την αξιολόγηση

Σε μια περίοδο που το ενεργειακό κόστος αποτελεί εθνική προτεραιότητα, η Πολιτεία οφείλει να διασφαλίσει την υλοποίηση των πιο οικονομικών μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτές είναι τα αιολικά πάρκα σε θέσεις με πλούσιο αιολικό δυναμικό, που αποτελούν εθνικό πόρο υψηλής αξίας.

Η εγκατάσταση αιολικού πάρκου, ακόμα και σε τέτοιες θέσεις, αξιολογείται στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής αδειοδότησης και σταθμίζεται σε σχέση με τις πιθανές επιπτώσεις της. Με τον τρόπο αυτό η οργανωμένη Πολιτεία μπορεί να συνεκτιμήσει την ενεργειακή απόδοση ενός έργου, το κόστος και τα οφέλη του μαζί με τις επιπτώσεις στο τοπικό περιβάλλον και τη βιοποικιλότητα, και να αποφασίσει τεκμηριωμένα για τη συγκεκριμένη περίπτωση: η απόφαση έγκρισης ή απόρριψης προκύπτει από τη στάθμιση όλων αυτών των παραμέτρων και όχι από μία εκ των προτέρων απαγόρευση.

Η διαδικασία αυτή ακυρώνεται όταν θεσπίζονται οριζόντιοι αποκλεισμοί. Γενικές απαγορεύσεις σε εκτεταμένες περιοχές της χώρας σημαίνουν ότι δεν μπορεί καν να εξεταστεί η δυνατότητα εγκατάστασης και να αξιολογηθεί από την Πολιτεία σύμφωνα με τη νομοθεσία. Το κράτος απαγορεύει στον εαυτό του να ασκήσει τεκμηριωμένη κρίση ανά περίπτωση.

Πόσο επηρεάζει το αιολικό δυναμικό το κόστος

Το κόστος της ενέργειας από ένα αιολικό πάρκο εξαρτάται καθοριστικά από τον άνεμο της θέσης. Το διάγραμμα δείχνει πώς μεταβάλλεται το κόστος σε μια θέση με συγκεκριμένο αιολικό δυναμικό σε σχέση με το κόστος σε θέση με το μέσο αιολικό δυναμικό των πάρκων που λειτουργούν σήμερα στην Ελλάδα.

Η πτώση του κόστους ενέργειας καθώς αυξάνεται το αιολικό δυναμικό της θέσης. Ο κάθετος άξονας δείχνει το κόστος ενέργειας από ένα τυπικό αιολικό πάρκο σε κάθε θέση, σε σχέση με το κόστος σε μια θέση με το μέσο αιολικό δυναμικό των αιολικών πάρκων που λειτουργούν στην Ελλάδα σήμερα. Ο οριζόντιος δείχνει τον συντελεστή απόδοσης (Capacity Factor) μιας θέσης .

Το αιολικό δυναμικό μιας θέσης εκφράζεται με τον συντελεστή απόδοσης, διεθνώς capacity factor. Δείχνει πόση ενέργεια παράγει ένα πάρκο σε σχέση με όση θα παρήγαγε αν λειτουργούσε στην ονομαστική του ισχύ όλες τις ώρες του έτους. Όσο μεγαλύτερος είναι, τόσο παραγωγικότερο είναι το πάρκο στη συγκεκριμένη θέση.

Μια ανεμογεννήτρια 1 MW σε θέση με συντελεστή απόδοσης 27% παράγει σε έναν χρόνο 2.365 MWh. Η ίδια ανεμογεννήτρια σε θέση με 40% παράγει 3.504 MWh, δηλαδή 48% περισσότερη ενέργεια. Γι’ αυτό ακόμη και σχετικά μικρές διαφορές στο αιολικό δυναμικό μιας θέσης έχουν μεγάλη σημασία: η διαθέσιμη ισχύς του ανέμου αυξάνεται με την τρίτη δύναμη της ταχύτητάς του.

Η αξιοποίηση των πιο παραγωγικών θέσεων υπηρετεί και τη λογική της βιώσιμης αποδοτικότητας: για την ίδια παραγωγή ενέργειας απαιτούνται λιγότερες ανεμογεννήτριες, άρα μικρότερες τοπικές επιπτώσεις.

Υψόμετρο, Natura και αιολικό δυναμικό: τι δείχνουν τα στοιχεία

Στην Ελλάδα υπάρχει σαφής συσχέτιση τριών παραμέτρων: του υψομέτρου, του δικτύου Natura και του αιολικού δυναμικού. Δεν πρόκειται για επιλογή αλλά για γεωγραφία. Τα βουνά είναι ταυτόχρονα οι πιο ανεμώδεις περιοχές και εκείνες όπου συγκεντρώνονται οι προστατευόμενες εκτάσεις.

Η συσχέτιση προκύπτει από γεωχωρική ανάλυση, που αξιοποίησε στοιχεία αιολικού δυναμικού από το Global Wind Atlas και υψομετρικά δεδομένα για όλη την επικράτεια.

Όσο αυξάνεται το υψόμετρο, αυξάνεται η πιθανότητα μια θέση να είναι σε περιοχή Natura. Το 46% της χερσαίας επιφάνειας της χώρας με υψόμετρο άνω των 500 μέτρων βρίσκεται εντός ή πλησίον του δικτύου Natura, σε απόσταση μικρότερη του ενός χιλιομέτρου. Στα 500–1000 μέτρα το ποσοστό είναι 37%, στα 1500–2000 φτάνει το 82%.

Όσο αυξάνεται το υψόμετρο, αυξάνεται η πιθανότητα για καλό αιολικό δυναμικό. Στις περιοχές με υψόμετρο 500–1000 μέτρων, μόλις το 12% έχει ταχύτητες ανέμου πάνω από 7 m/sec. Στα 1500–2000 μέτρα το ποσοστό αυτό φτάνει το 45%.

Τα δύο παραπάνω συναντιούνται. Μεταξύ των περιοχών Natura με υψόμετρο 500–1000 μέτρων, το 52% έχει ταχύτητες ανέμου πάνω από 7 m/sec, έναντι 12% για το σύνολο των περιοχών στο ίδιο υψόμετρο. Στα 1500–2000 μέτρα, το ποσοστό είναι 82% έναντι 45%.

Το συμπέρασμα δεν είναι ότι πρέπει να εγκαθίστανται αιολικά πάρκα στις περιοχές αυτές χωρίς αξιολόγηση. Είναι ότι ο οριζόντιος αποκλεισμός τους αφαιρεί δυσανάλογο μέρος του εθνικού αιολικού πόρου χωρίς να έχει αξιολογηθεί κατά περίπτωση και βάση τα συγκεκριμένα κάθε φορά δεδομένα, εάν κάτι μπορεί να γίνει ή όχι. Ως αποτέλεσμα, είναι βέβαιο ότι με τους οριζόντιους αποκλεισμούς, απαγορεύονται και έργα που θα προκρίνονταν αν σταθμίζονταν ως προς τις επιπτώσεις τους.

Αναλυτικά: Στοιχεία για τη σχέση αιολικής ενέργειας και βιοποικιλότητας στην Ελλάδα (PDF) και Αιολική ενέργεια και Natura 2000 στην Ελλάδα.

Τι επιβάλλει η ευρωπαϊκή νομοθεσία

Εκτός από αντι-οικονομικοί, οι εκτεταμένοι οριζόντιοι αποκλεισμοί δεν συνάδουν με τις ευρωπαϊκές βέλτιστες πρακτικές και είναι αντίθετοι με την ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Η Οδηγία για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, γνωστή ως RED III, καθορίζει ότι τα έργα ΑΠΕ υπηρετούν υπέρτατο δημόσιο συμφέρον και πρέπει, υπό προϋποθέσεις, να λαμβάνουν προτεραιότητα κατά τη στάθμισή τους με άλλα αγαθά. Η κατά περίπτωση αυτή στάθμιση δεν μπορεί να υποκατασταθεί από μελέτες γενικής φύσης που καλύπτουν εκτεταμένες περιοχές ή και όλη την Επικράτεια, όπως είναι τα Χωροταξικά Πλαίσια ή οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες.

Η απόφαση για το εάν θα γίνει μια συγκεκριμένη επένδυση παραμένει προϊόν συνεκτίμησης πολλών κριτηρίων: της μείωσης στο κόστος ενέργειας, της τοπικής ανάπτυξης, των οφελών στην τοπική κοινωνία, των επιπτώσεων στο τοπικό περιβάλλον και τη βιοποικιλότητα, της ενίσχυσης της εθνικής άμυνας και ασφάλειας ή των επιπτώσεων σε αυτή, της συμβολής στην προστασία του κλίματος.

Τα πλήρη κείμενα

Κείμενο Πολιτικής της ΕΛΕΤΑΕΝ για το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο ΑΠΕ (PDF)
Το δελτίο τύπου σε PDF
Το διάγραμμα της πτώσης του κόστους ενέργειας (JPG)
Στοιχεία για τη σχέση αιολικής ενέργειας και βιοποικιλότητας στην Ελλάδα (PDF)

Σχετικά

Ζώνες αποκλεισμού: μια πολιτική που απορρίπτει έργα πριν τα εξετάσει
Αιολική ενέργεια και Natura 2000 στην Ελλάδα: τι δείχνουν τα στοιχεία
Το νέο Χωροταξικό για τις ΑΠΕ πρέπει να αφήνει χώρο πολλαπλάσιο από τον αναγκαίο