Η αιολική ενέργεια είναι γεωπολιτικό εργαλείο για την Ελλάδα
Συνέντευξη του Προέδρου Δ.Σ. της ΕΛΕΤΑΕΝ, Παναγιώτη Λαδακάκου, στον Στάθη Ασπιώτη · Ενέργεια & Οικονομία · 29 Ιουλίου 2025
Η αιολική ενέργεια μπορεί να λειτουργήσει ως γεωπολιτικό εργαλείο για την Ελλάδα. Ενισχύει την ενεργειακή ανεξαρτησία της χώρας από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και, με πλήρη αξιοποίηση του δυναμικού της και ηλεκτρικές διασυνδέσεις με γειτονικές χώρες, μπορεί να μετατρέψει τη χώρα σε ενεργειακό κόμβο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, με έμφαση στις εξαγωγές πράσινης ενέργειας. Η προϋπόθεση είναι να ξεπεραστούν οι καθυστερήσεις που κρατούν τον ρυθμό ανάπτυξης ισχνό, παρά τις τεράστιες δυνατότητες.
- Το βέλτιστο ενεργειακό μείγμα, βάσει μελετών σε συνεργασία με το ΕΜΠ, είναι 60% αιολικά και 40% φωτοβολταϊκά.
- Η διείσδυση των ΑΠΕ, και ιδίως των αιολικών, έχει πιέσει τις τιμές του ρεύματος προς τα κάτω, χάρη στο μηδενικό οριακό τους κόστος.
- Οι στόχοι για την αιολική ισχύ έως το 2030 υπολείπονται των πραγματικών δυνατοτήτων της χώρας· χρειάζεται επιτάχυνση της αδειοδότησης και σταθερό θεσμικό πλαίσιο.
- Κάθε αιολικό πάρκο έχει μηδενικούς ρύπους και πλήρη αναστρεψιμότητα, και έχει περάσει από αυστηρό περιβαλλοντικό έλεγχο.
- Μέσα από το ask4wind.gr, η ΕΛΕΤΑΕΝ αναλύει 22 αλήθειες γύρω από τους μύθους για την αιολική ενέργεια.
Από την ενεργειακή εξάρτηση στον ενεργειακό κόμβο
Το γεωπολιτικό βάρος της αιολικής ενέργειας έχει δύο διαστάσεις:
- Ενεργειακή ανεξαρτησία. Μειώνει την εξάρτηση της χώρας από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, σε μια εποχή γεωπολιτικών κρίσεων και εμπορικών περιορισμών.
- Ενεργειακός κόμβος. Η πλήρης αξιοποίηση του αιολικού δυναμικού, οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις με γειτονικές χώρες και η εξαγωγή πράσινης ενέργειας μπορούν να δώσουν στη χώρα στρατηγικό ρόλο στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Το εγχείρημα απαιτεί συντονισμένη στρατηγική, επενδύσεις σε δίκτυα και εύρυθμη λειτουργία των αγορών σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς το αφήγημα των «εξαγωγών πράσινης ενέργειας» το έχουν ήδη υιοθετήσει και άλλες χώρες, και ο ανταγωνισμός θα είναι μεγάλος. Απαιτεί, επίσης, στρατηγικές πολιτικές αυτονομίας απέναντι στην εξάρτηση από πρώτες ύλες και εξοπλισμό, ώστε να μην υπονομεύεται η βιωσιμότητα των έργων.
Αυξάνουν οι ΑΠΕ το κόστος του ρεύματος;
Η αντίληψη ότι οι ΑΠΕ αυξάνουν το κόστος του ηλεκτρισμού είναι λανθασμένη. Στην πράξη, η διείσδυση των ΑΠΕ, και ιδίως των αιολικών, έχει πιέσει τις τιμές προς τα κάτω, χάρη στο μηδενικό οριακό τους κόστος. Χωρίς τις ΑΠΕ, η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας στα χρόνια των ενεργειακών κρίσεων θα ήταν σημαντικά ακριβότερη.
Η αιολική ενέργεια μπορεί έτσι να αποτελέσει πυλώνα εξορθολογισμού του κόστους, προσφέροντας προβλέψιμες, σταθερές και χαμηλές τιμές, ενεργειακή ασφάλεια και ανθεκτικότητα. Δεν είναι τυχαίο ότι βιομηχανίες σε όλη την Ευρώπη επιδιώκουν μακροχρόνια πράσινα συμβόλαια (PPA) με αιολικά πάρκα. Στην Ελλάδα, όμως, δυσκολεύονται να βρουν ώριμα, αδειοδοτημένα αιολικά για τη σύναψη PPA, κυρίως λόγω των καθυστερήσεων που αντιμετωπίζει ο κλάδος.
Το βέλτιστο ενεργειακό μείγμα: 60% αιολικά, 40% φωτοβολταϊκά
Σύμφωνα με μελέτες που η ΕΛΕΤΑΕΝ έχει εκπονήσει σε συνεργασία με το ΕΜΠ, με τεχνικά και οικονομικά κριτήρια, το βέλτιστο ενεργειακό μείγμα επιτυγχάνεται με 60% αιολικά και 40% φωτοβολταϊκά.
Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, η χώρα απομακρύνεται από αυτόν τον στόχο, λόγω της υπερβολικά γρήγορης ανάπτυξης των φωτοβολταϊκών. Η μονοκαλλιέργεια αυτή δημιουργεί στρεβλώσεις και απαιτεί προσοχή και γρήγορες αποφάσεις από την Πολιτεία, ώστε να μη βρεθεί η χώρα μπροστά σε τετελεσμένες και μη αναστρέψιμες καταστάσεις.
Θετικά κρίνεται και το νέο ΕΣΕΚ (Οκτώβριος 2024), που κινείται σωστά στις γενικές του αρχές, αλλά υπολείπεται φιλοδοξίας για την αιολική ενέργεια, καθώς οι στόχοι για εγκατεστημένη αιολική ισχύ έως το 2030 είναι κάτω από τις πραγματικές δυνατότητες της χώρας και τις επενδυτικές ικανότητες του κλάδου.
Τεράστιες δυνατότητες, ισχνός ρυθμός ανάπτυξης
Ο τρέχων ρυθμός ανάπτυξης της αιολικής ενέργειας δεν επαρκεί· αντιθέτως, είναι εξαιρετικά ισχνός σε σχέση με τις τεράστιες δυνατότητες της χώρας. Τρία εμπόδια πρέπει να αντιμετωπιστούν:
- Αδειοδότηση και σταθερό πλαίσιο. Χρειάζεται επιτέλους πραγματική επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης και σταθερό θεσμικό πλαίσιο. Χωρίς τα αιολικά στο σωστό μείγμα, οι στόχοι δεν πιάνονται μόνο με την «εύκολη λύση» των φωτοβολταϊκών.
- Υπεράκτια αιολικά. Η πρόοδος των προηγούμενων ετών ήταν σημαντική (νόμος 4964/2022, μετασχηματισμός της ΕΔΕΥΕΠ σε εθνικό φορέα ανάπτυξης, πρώτο Εθνικό Σχέδιο), αλλά το τελευταίο διάστημα ο σχεδιασμός δεν προχωρά με τους αναμενόμενους ρυθμούς.
- Επενδυτικό κλίμα. Το ενδιαφέρον παραμένει ισχυρό, ιδίως για αιολικά πάρκα και έργα αποθήκευσης· οι πρόσφατες αποχωρήσεις εταιρειών είναι ανησυχητικές, αλλά δεν συνιστούν απαραίτητα γενική τάση, τη στιγμή που μεγάλοι ξένοι επενδυτές εξαγοράζουν εγχώριες εταιρείες.
Μια υγιής αγορά χρειάζεται σταθερότητα, ταχύτητα και σαφές ρυθμιστικό περιβάλλον. Εκεί όπου έχουν σημειωθεί αστοχίες, χρειάζονται διορθωτικά βήματα ώστε να μην επαναληφθούν.
Αιολικά και περιβάλλον: όχι αντίπαλες έννοιες
Η προστασία του περιβάλλοντος και η ανάπτυξη των ΑΠΕ δεν είναι αντίπαλες έννοιες, το αντίθετο. Η αιολική ενέργεια έχει σαφές περιβαλλοντικό αποτύπωμα:
- μηδενικούς ρύπους·
- περιορισμένες επεμβάσεις·
- και, το σημαντικότερο, αναστρεψιμότητα των επιπτώσεων στην πλειονότητα των έργων.
Κάθε αιολικό πάρκο σχεδιάζεται και υλοποιείται με αυστηρούς περιβαλλοντικούς όρους, και σχεδόν όλα έχουν περάσει από την «κρισάρα» του Συμβουλίου της Επικρατείας. Οι αντιδράσεις που εκφράζονται συχνά βασίζονται σε άγνοια, γενικεύσεις ή, πολλές φορές, σε συνειδητή παραπληροφόρηση.
Κοινωνική αποδοχή: διάλογος και ανταποδοτικά οφέλη
Ο κλάδος οφείλει, από την πλευρά του, να μειώνει τις αντιδράσεις με προσεκτική επιλογή θέσεων, εξονυχιστική τεκμηρίωση του σχεδιασμού και ανοιχτό διάλογο με τις τοπικές κοινωνίες. Στην κατεύθυνση της ενημέρωσης, μέσα από την πρωτοβουλία ask4wind.gr, η ΕΛΕΤΑΕΝ αναλύει 22 αλήθειες γύρω από τους μύθους για τα αιολικά, με λόγο επιστημονικό αλλά κατανοητό.
Καθοριστικά είναι και τα θεσμοθετημένα ανταποδοτικά οφέλη προς τις τοπικές κοινωνίες: το 3% του τζίρου κάθε αιολικού πάρκου κατευθύνεται στον τοπικό δήμο και στη μείωση των λογαριασμών ρεύματος των γύρω οικισμών, ενώ προστίθενται και δράσεις εταιρικής κοινωνικής ευθύνης σε συνεννόηση με τους τοπικούς φορείς.
Με πλήρη αξιοποίησή της, η αιολική ενέργεια είναι γεωπολιτικό πλεονέκτημα για την Ελλάδα. Η ΕΛΕΤΑΕΝ καταθέτει συστηματικά προτάσεις για μια υγιή και συνεχώς αναπτυσσόμενη αγορά, με όφελος όχι μόνο για τους επενδυτές, αλλά και για τη χώρα και τους καταναλωτές.
