Πέμπτη, 12 Μαρτίου 2026

Πόση γη καταλαμβάνουν πραγματικά τα αιολικά πάρκα – και τι σημαίνει αυτό για το περιβάλλον;

Το ερώτημα αυτό επιχειρεί να απαντήσει η επιστημονική μελέτη “Beyond the Footprint: Empirical Land Use and Environmental Patterns of Wind Energy in Mountainous Landscapes”, που δημοσιεύθηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Land (MDPI) από επιστημονικά μέλη της ΕΛΕΤΑΕΝ. Η έρευνα βασίστηκε σε ανάλυση πραγματικών δεδομένων από αιολικά έργα συνολικής εγκατεστημένης ισχύος περίπου 2,6 GW στην Ελλάδα.

Οι ερευνητές αξιοποίησαν ψηφιακά εργαλεία GIS για να μελετήσουν τις πραγματικές υποδομές των αιολικών πάρκων – όπως δρόμους πρόσβασης, πλατείες ανέγερσης ανεμογεννητριών, υποσταθμούς και γραμμές διασύνδεσης – προκειμένου να μετρήσουν την πραγματική έκταση που καταλαμβάνουν.

Το βασικό εύρημα της μελέτης είναι ότι η μέση κατάληψη γης των υποδομών ανέρχεται σε 0,33 εκτάρια ανά MW, δηλαδή περίπου 3,3 στρέμματα ανά MW εγκατεστημένης ισχύος. Πρόκειται για τιμή που βρίσκεται στο χαμηλότερο εύρος των τιμών που αναφέρονται στη διεθνή βιβλιογραφία για αιολικά έργα. Για το υποσύνολο των έργων για τα οποία υπήρχαν διαθέσιμα δεδομένα ενεργειακής παραγωγής, η κατάληψη γης αντιστοιχεί σε μόλις 1,58 m² ανά παραγόμενη MWh.

Η μελέτη δείχνει επίσης ότι τα αιολικά πάρκα με νέες ανεμογεννήτριες μεγαλύτερης ισχύος (>3 MW) εμφανίζουν μικρότερη κατάληψη γης ανά MW σε σχέση με έργα που χρησιμοποιούν παλαιότερες και μικρότερης ισχύος ανεμογεννήτριες (<3 MW). Το εύρημα αυτό αναδεικνύει τη σημασία του repowering, δηλαδή της αντικατάστασης παλαιών ανεμογεννητριών με λιγότερες μεγαλύτερης ισχύος, για την περαιτέρω μείωση της κατάληψης γης των αιολικών πάρκων. Πρόσθετα, οι μελετητές διερεύνησαν και καλές πρακτικές στο σχεδιασμό νέων έργων για τη μείωση του χωρικού τους αποτυπώματος (κοινά συνοδά έργα για γειτονικούς αιολικούς σταθμούς, χρήση οχημάτων τύπου blade lifter για μεταφορά πτερυγίων κ.λπ.).

Με βάση τα αποτελέσματα της έρευνας, ακόμη και αν επιτευχθούν οι στόχοι του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) για την ανάπτυξη της αιολικής ενέργειας το 2050, όλες οι αιολικές υποδομές της χώρας – μαζί με τα συνοδά έργα τους – εκτιμάται ότι θα καταλαμβάνουν μόλις 0,02–0,03% της συνολικής έκτασης της Ελλάδας.

Για λόγους σύγκρισης, η εξόρυξη λιγνίτη έχει ήδη μετασχηματίσει περίπου 0,13% της ελληνικής επικράτειας, δηλαδή σχεδόν τέσσερις φορές μεγαλύτερη έκταση από αυτή που εκτιμάται ότι θα καταλαμβάνουν συνολικά τα αιολικά έργα ακόμη και στο μακροπρόθεσμο ενεργειακό σενάριο.

Η μελέτη τονίζει επίσης ότι η έννοια της «κατάληψης γης» πρέπει να αφορά τις πραγματικές υποδομές των αιολικών έργων. Ο χώρος ανάμεσα στις ανεμογεννήτριες παραμένει ελεύθερος και συνεχίζει να χρησιμοποιείται για άλλες δραστηριότητες, όπως κτηνοτροφία, γεωργία ή μελισσοκομία.

Παράλληλα, η μελέτη επισημαίνει ότι η κατάληψη γης από μόνη της δεν αποτελεί επαρκή δείκτη περιβαλλοντικής επίπτωσης. Η πραγματική επίδραση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την οικολογική αξία της περιοχής, την ποιότητα του οικοσυστήματος και τον τρόπο σχεδιασμού του έργου.

Κατά συνέπεια, ο δείκτης αυτός από μόνος του δεν αποτελεί κατάλληλη βάση για την έγκριση ή απόρριψη ενός έργου κατά τη διαδικασία αδειοδότησης του. Εάν η κατάληψη γης θεωρείται ως κόστος, τότε το επιχείρημα πρέπει να εντάσσεται σε μια ευρύτερη ανάλυση κόστους–οφέλους, η οποία να εξετάζει και εναλλακτικές επιλογές — συμπεριλαμβανομένης της μη υλοποίησης του έργου (μηδενική λύση) — και να συγκρίνει ρητά τις απαιτήσεις σε γη όλων των διαθέσιμων τεχνολογιών παραγωγής ενέργειας, τόσο συμβατικών όσο και ανανεώσιμων.

Τέλος, η περιβαλλοντική αξιολόγηση των αιολικών έργων πρέπει να λαμβάνει υπόψη και τα μέτρα αποκατάστασης και τα αντισταθμιστικά μέτρα που συνοδεύουν τα έργα αυτά, όπως φυτοτεχνικές αποκαταστάσεις, αναδασώσεις ίσης έκτασης ή ισοδύναμα δασοτεχνικά έργα (όπως συντήρηση δασικών δρόμων, αντιπυρικές ζώνες, έργα δασοπροστασίας κ.λπ.).

Δείτε τη Μελέτη ΕΔΩ